06 · En nu gaat AI mijn teksten beoordelen
De sitemapapplicatie kon mijn website inmiddels technisch controleren. Klopten de pagina's en verwijzingen? Maar hoe zat het eigenlijk met de teksten zélf? Een werkende link zegt tenslotte weinig over de zin eromheen.
Ik wilde weten of AI ook als kritische meelezer bruikbaar was. Niet meteen de hele website onder handen nemen, maar eerst een afgebakende proef met drie verschillende pagina's: Home, mijn persoonlijke TRS-80-verhaal en de technische uitleg over perspectief bij fotografie.
Eerst lezen. Nog niets veranderen.
Work moest eerst onderzoeken hoe ik schreef. Daarvoor las hij bestaande stijl- en contextdocumentatie en passages uit mijn artikelen. Mijn toon, herinneringen, terzijdes en verwondering mochten niet verdwijnen omdat een andere formulering gebruikelijker klonk. Ik wilde hulp bij mijn teksten, geen nieuwe auteur op mijn website.
Daarna bekeek hij zeven gebieden: schrijfkwaliteit, samenhang, ontbrekende uitleg, herhaling, consistentie, toegankelijkheid en feitelijke juistheid. Bij de toegankelijkheid hoorde ook de vraag of een alt-tekst werkelijk beschreef wat op de afbeelding te zien was. Dan moest die afbeelding dus eerst bekeken worden.
Eerst lezen en adviseren. Niets aanpassen. En geen algemene opmerkingen als 'dit kan helderder', maar precies aangeven welke passage onduidelijk was, waarom, en hoe het beter kon.
Het leverde vijf concrete aandachtspunten op. Twee op de perspectiefpagina: een onduidelijke verwijzing naar een fotoserie en een mogelijk overbodige herhaling. Bij het TRS-80-verhaal ging het om technische schrijfwijzen en een omslachtig beeldbijschrift. Op Home vroeg Work zich af of termen als REST en API voldoende duidelijk waren voor een niet-technische bezoeker.
Een redacteur met een mening
Vooral de technische verdieping bij Fotografie gaf een mooi voorbeeld. Daar verwees ik naar foto's 'hierboven', maar inmiddels stond daar óók een tweede serie. De uitleg over perspectief werd daardoor niet ineens fout. De lezer kon alleen naar de verkeerde beelden kijken terwijl hij die uitleg probeerde te volgen.
Samen met de advies-chat formuleerde ik een duidelijkere zin: 'In de eerste fotoserie blijft de poortopening, van de eerste tot de laatste foto, even groot in beeld.'
Daar zat wat in. Een kleine verandering, maar nu was duidelijk welke fotoserie ik bedoelde.
Bij andere voorstellen moest ik meer afwegen. Een technische term kan voor een algemene lezer lastig zijn en voor een vakgenoot juist betekenis toevoegen. Ook herhaling is niet automatisch een fout: soms leg ik iets bewust nog eens uit vanuit een andere hoek. Een plausibel advies bleef dus een advies.
En stel dat de AI-redacteur mijn enthousiasme wat overdreven zou vinden?
AI: 'Ik stel voor om in de tekst iets minder verwondering te laten doorklinken.'
IK: 'Nee joh, dat is nou juist de essentie!'
Mijn teksten blijven míjn teksten.
Mijn teksten blijven míjn teksten.
De proef had nog niets aan mijn website veranderd. Dat vond ik juist een bruikbaar begin: eerst zien welke opmerkingen iets toevoegden. Later zou ik aanbevelingen zelf willen accepteren, afwijzen of aanpassen, voordat er iets werd uitgevoerd. Een volledig werkende RED-editor hadden we daarmee nog niet gebouwd. We hadden onderzocht of AI als kritische meelezer iets kon toevoegen.
Alleen begonnen we inmiddels wel héél goed te worden in het bedenken van nieuwe onderdelen…
